Auteur: Erfgoed Zutphen

Nieuws

Haan komt terug op Nieuwstadskerk

22 mei 2018
20180522 Nieuwstadskerktoren zonder haan

ZUTPHEN – De restauratie van de Nieuwstadskerk is bijna klaar. Morgenmiddag, woensdag 23 mei om 14.00 uur komt de haan terug op de toren. Hier komt een enorme kraan aan te pas. Pastoor Scheve van de Parochie HH. Twaalf Apostelen zegent de gebeurtenis. Iedereen is van harte welkom om dit mee te beleven.

“Het is toch een hoogtepunt”, zegt Herman Heuver, bestuurslid met portefeuille gebouwen & begraafplaatsen van de parochie. Hij nodigt belangstellenden uit rond kwart voor twee te verzamelen bij de toren. Vanaf de grond kunnen zij de werkzaamheden volgen. Alleen bij harde wind wordt de terugplaatsing uitgesteld. Begin juni worden ook de klokken van de Nieuwstadskerk weer in werking gesteld.

Nieuws

Expositie: Nooit Gebouwd Zutphen t/m 6 mei

19 april 2018

Zutphen heeft veel mooie dingen gebouwd. Kijk bijvoorbeeld naar de Berkelpoort, de Zaadmarkt en
de parkeergarage achter het station. Zutphen heeft ook veel mooie dingen niet gebouwd. Sinds 20 april
is een tentoonstelling te zien van ongerealiseerde bouwplannen in Zutphen. Hoe ziet Zutphen eruit als
alle bouwplannen wel zijn doorgegaan? Tijdens de tentoonstelling krijgt u een antwoord op deze vraag.
De tentoonstelling is te zien in de Burgerzaal van het oude stadhuis aan de Lange Hofstraat.

Martha Louwes, hoofd Programma’s en Projecten bij de Gemeente Zutphen, is de organisator van de
tentoonstelling. Martha vond boekwerken van ongerealiseerde bouwplannen en wilde dit graag delen met Zutphenaren. De opening van de tentoonstelling is tijdens haar afscheidsreceptie op 20 april in de Burgerzaal.

Van vroeger tot nu

De ontwerpers boden de bouwplannen soms al in een vergevorderde fase aan. Toch ging het mis. Daar zijn veel verschillende redenen voor. Van te weinig geld tot de verschillende meningen van betrokkenen. De tentoonstelling laat plannen voor de Zutphense binnenstad zien. Ook opmerkelijke ideeën uit vroegere jaren zijn te bewonderen.

Openingstijden

Bent u benieuwd om welke bouwplannen het gaat? U kunt van 20 april tot en met 6 mei de tentoonstelling bewonderen. De tentoonstelling is op deze dagen open van 11.00 uur tot 16.00 uur. Op zondag 29 april en op maandagen gesloten.

Nieuws

Unieke vondst middeleeuws beeld in Zutphense Walburgiskerk

14 februari 2018
Beeld God gevonden in de Walburgiskerk

Beeld God gevonden in de WalburgiskerkTijdens archeologisch onderzoek in de Sint Walburgiskerk in Zutphen is op de laatste dag van het veldwerk afgelopen week een bijzonder religieus beeld gevonden. De archeologen van de gemeente Zutphen draaiden een plaat van kalksteen in de bodem om en stonden oog in oog met God.
De zeer rijk gebeeldhouwde sculptuur stelt God voor, tronend in een wolk met de rijksappel en keizerskroon.

Het beeld maakte zeer waarschijnlijk deel uit van het zogenaamde doksaal; het gebeeldhouwde natuurstenen koorhek dat het verhoogde priesterkoor afscheidde van het middenschip, waar de burgers (parochianen) kwamen. De fundering van het doksaal is ook gevonden. Onder het verhoogde koor lag de crypte.

Het bijzondere aan de vondst is dat het zeer rijk en gedetailleerd is uitgevoerd en dat er nog resten van
beschilderingen (polychromie) op zit. Zo heeft God lichtblauw haar, evenals de wolk waarop hij troont. Zijn mantel, de achtergrond en Zijn keizerskroon zijn rood geschilderd. Het is het rechterdeel van een grotere voorstelling. In een rond medaillon links van hem stond vermoedelijk een duif, symbool van de heilige Geest.

Geheel rechts zal een beeld van Christus hebben gezeten. De totale afbeelding stelde dus de Heilige DrieEenheid voor. De positie van het beeld moet welhaast centraal in het doksaal zijn geweest, boven de trap naar het hoogkoor.

Het beeld is waarschijnlijk tijdens de Reformatie, bij de sloop van het doksaal en de crypte in 1595, in de
bodem beland. De Hervormden hebben de kerk gelijkvloers gemaakt en Katholieke elementen zo veel
mogelijk verwijderd. De beeltenis van God werd als funderingspoer van een dragende kolom gebruikt voor een houten balustrade waarop de notabelen van de Hervormde kerk de dienst konden bijwonen. De andere kolompoeren waren van baksteen.

De kwaliteit van het beeldhouwwerk en het feit dat er nog kleuren op aanwezig zijn maken de vondst uniek. Het beeld zal voorzichtig worden gereinigd en geconserveerd en zal na de renovatie in de kerk te zien zijn.

Nieuws

Start restauratie Walburgiskerk

9 februari 2018
Terugplaatsen van de één na laatste grafsteen in de Walburgiskerk. (foto Patrick van Gemert)

Wethouder René Sueters en Annelies van der Kolk, voorzitter van de Stichting Oude Gelderse Kerken, lieten woensdag samen met behulp van een katrol een zerk in de Walburgiskerk te Zutphen weer op zijn plaats zakken. Na al het archeologisch onderzoek was de terugplaatsing van deze rechthoekige stenen plaat als grafbedekking het officiële startsein voor de restauratie. Met die werkzaamheden wordt het functionele gebruik van de kerk verbeterd. (meer…)

Nieuws

Grote muntvondst in de Zutphense Sint Walburgiskerk

6 februari 2018
Muntenvondst archeologie in Walburgiskerk Zutphen

Tijdens archeologisch onderzoek in de Sint Walburgiskerk in Zutphen is een grote hoeveelheid munten aangetroffen uit de periode 1400-1830. Het gaat om ruim 250 munten, waarvan er ruim 150 zilveren exemplaren dateren uit de periode 1450-1550. De munten verkeren in uitstekende staat en zijn na de verbouwing in de kerk te zien en daarna mogelijk in de Musea Zutphen.

In die tijd was de kerk nog katholiek. De kerk stond vol met altaren en kapellen van religieuze gilden (zogenaamde vicarieën). Enkele groepjes met munten zijn op die plaatsen gevonden waar zo’n altaar stond. Het zijn zogenaamde accumulatieschatten. Dit is een groep munten die wel bij elkaar gevonden wordt, maar die niet in een keer verborgen of verloren werd. Deze munten zijn bijvoorbeeld achter de altaarkast gevallen. Munten uit de periode 1600-1830 kwamen vooral in de bodem als verloren collectegeld in de tijd dat de kerk hervormd was. Er werd toen nog in de kerk begraven en zo verdwenen ook veel munten in de bodem. Ook legde men munten op de oogkassen van doden, een oud gebruik dat teruggaat op de oudheid.

Nieuwe en zeldzame munten

Alhoewel nog vastgesteld moet worden tot welke soort de munten behoren, is al duidelijk dat er veel nieuwe en zeldzame munttypen bij zijn. Naast bekende zilveren munten uit de Gelderse en Overijsselse steden zijn er vermoedelijk ook munten bij die door de Sint Walburgiskerk zelf zijn geslagen. De kerk had rond 1500 het recht kleingeld te slaan, met name voor ritueel gebruik, zodat ook arme inwoners aan de rituelen konden deelnemen. Armen konden door de uitgifte van armengeld, kleine munten, ook beschikken over geld dat dan weer gedoneerd kon worden aan het gilde waaraan ze verbonden waren. De kerk zelf voorzag dus in die behoefte aan kleingeld. Een grote middeleeuwse kerk als de Sint Walburgis was in die tijd een religieuze kermis. Alle beroepen en sociale groepen waren lid van religieuze gilden. Het hoofdaltaar was gewijd aan Maria, de stadspatrones. Het kapittel (kerkklooster) was gewijd aan Walburgis.

Andere vondst

Van het kapitteldeel zijn de tufstenen muren aangetroffen van de crypte, de dodenkapel onder het hoogkoor. Ook dat is een belangwekkende vondst. Het is namelijk de oudste bouwfase van de kerk. Over die kerk uit 1100 zijn we meer te weten gekomen. De kerk zag er toch iets anders uit dan tot nu toe aangenomen. Die muren dateren uit ca. 1100, uit de tijd dat graaf Otto van Zutphen in opdracht van de Utrechtse bisschop (een deel van) de kerk liet herbouwen.
René Sueters, wethouder Cultuur, Erfgoed en Archeologie: ‘Dit is weer een mooie vondst die de rijkdom aan erfgoed in Zutphen onderstreept. Als gemeente doen we er alles aan om vondsten en verhalen uit het verleden te laten zien. Dat is met deze vondst weer gelukt’.

Nieuws

Wethouder René Sueters verrast 500ste bezoeker op steiger Nieuwstadskerk

3 februari 2018
20180203 Wethouder René Sueters overhandigt bloemen aan de familie Schulz en Van 't Klooster bij de Nieuwstadskerk

20180203 Wethouder René Sueters overhandigt bloemen aan de familie Schulz en Van 't Klooster bij de NieuwstadskerkDe vijfhonderdste bezoeker beklom zaterdagmiddag de steiger rondom de Nieuwstadskerk. Wethouder René Sueters wachtte de gelukkigen, de families Schulz en Van ’t Klooster uit Zutphen, op met een verrassing: bloemen en kaartjes voor de Musea Zutphen. „We hadden het in de krant en op Facebook gezien en nu was het mooi weer, dus besloten we te gaan. Het was super.”

„We zijn nog nieuw in de stad, dus we hebben van bovenaf alles bekeken; de highlights, de school…”, aldus Alexander Schulz, sinds vorig jaar als huisarts werkzaam bij De Rozenhof. Gids Paul Goedheer nam de groep mee naar boven en vertelde onderweg over de kerk, de restauratie, de klokken en het uitzicht. „Je kijkt echt een eind weg.” De kinderen waren vooral onder de indruk van de klokken, die de gids ook nog even liet luiden. „Ik heb het niet zelf gedaan, want dan kon ik mijn vingers niet in mijn oren stoppen”, aldus de negenjarige dochter.

Steiger voor vakmensen én publiek

De buitenschil van de bijna acht eeuwen oude Nieuwstadskerk (ook bekend als de St.-Janskerk) heeft een restauratie nodig: een deel van de leien dakbedekking wordt vervangen, samen met het loodwerk en de goten, en een aantal glas-in-loodpanelen, de galmborden en metsel- en voegwerk worden hersteld. Om deze werkzaamheden goed te kunnen uitvoeren is voor de kerst rondom de toren een steiger geplaatst. Niet alleen voor vakmensen, ook voor publiek. Iedereen kan de steiger beklimmen en zo met eigen ogen zien welke werkzaamheden aan de toren worden uitgevoerd én van het uitzicht genieten.
Elke zaterdag, van 11.00 tot 15.00 uur, (tot het einde van de werkzaamheden in april) is de steiger daarom open voor publiek (minimumleeftijd 8 jaar). Hiervan hebben nu al meer dan vijfhonderd mensen gebruikgemaakt. Bovendien bezoeken bijna dagelijks schoolklassen de steiger en het “educatiecentrum” dat erbij is gerealiseerd. Wethouder Sueters vindt het prachtig dat dit mogelijk is. „Meestal mag je niet op een bouwplaats komen. Ik ben er trots op dat we het monument in ere herstellen. Ook de Walburgiskerk wordt nu gerestaureerd. Hierdoor wordt het merk Zutphen nog mooier.”

Vrijwilligers begeleiden de bezoekers. Zij vragen iedereen een bijdrage van 5 euro voor de restauratie. Bij winterse weersomstandigheden en bij harde wind is de steiger gesloten.

Nieuws

De steiger op, les in dakpannen en onderzoek in ‘living…

19 december 2017

“De tafel in een van de zaaltjes van de Erfgoedwerkplaats in Zutphen ligt vol met oude dakpannen. Die gaan op deze donderdagavond van hand tot hand. Ruim 20 eigenaren van monumentale panden in Zutphen en omgeving kijken er vol interesse naar…”

In de tweewekelijkse nieuwsbrief van de provincie Gelderland, Gelderland leeft, staat een uitgebreid verhaal over de “clinics” voor eigenaren van monumenten in Zutphen. De eerste was op 30 november en daarna volgt een hele reeks.

Bron: De steiger op, les in dakpannen en onderzoek in ‘living…

Nieuws

Beklim de restauratiesteiger van de Nieuwstadskerk

15 december 2017
Beklim de restauratiesteiger van de Nieuwstadskerk

De toren en de daken van de Nieuwstadskerk worden gerestaureerd en iedereen kan dat van dichtbij met eigen ogen bekijken: vanaf de kerst is de bouwsteiger rondom de toren geopend voor publiek. Klim naar boven, bekijk de werkzaamheden en geniet van het uitzicht. Tussen kerst en nieuwjaar, op 27, 28, 29 en 30 december is de steiger te beklimmen. Daarna is de steiger elke zaterdag toegankelijk, tot het einde van de werkzaamheden (vermoedelijk april 2018). De openingstijden zijn van 11.00 tot 15.00 uur.

Een bezoek aan de bouwsteiger van de kerk is een unieke gelegenheid om het gebouw te leren te kennen, respect te krijgen voor de bouwhistorie en begrip te ontwikkelen voor de noodzaak tot restauratie. Als aandenken aan het bezoek mogen liefhebbers een oude lei van de kerk meenemen.

Educatieprogramma

Vanaf januari zijn de brugklassen van het voortgezet onderwijs in Zutphen uitgenodigd om naar de Nieuwstadskerk te komen. In het bezoekerscentrum dat op het bouwterrein is gerealiseerd krijgen ze een programma aangeboden waarbij ze veel leren over de kerk, de omgeving en het restauratiewerk.

Dit is een van de initiatieven die de gemeente in het kader van het project ‘de Erfgoedwerkplaats’ ontwikkelt om leerlingen van bijvoorbeeld van het basis-, voortgezet en praktijkonderwijs in Zutphen te betrekken bij de zorg voor het erfgoed.

De rondleidingen starten bij het bezoekerscentrum aan de Isendoornstraat. De minimumleeftijd voor de beklimming is acht jaar en beklimmen gebeurt altijd onder begeleiding van vrijwilligers van de Nieuwstadskerk. Met een bijdrage van 5 euro per persoon willen de vrijwilligers proberen de laatste fondsen voor de restauratie te vinden. Bij winterse weersomstandigheden en bij harde wind is de steiger gesloten.

Klik hier voor meer informatie over het project en de bezoeken.

Nieuws

Clinics voor eigenaren van start

5 december 2017
Clinic dakpannen door Wilfred Mengerink, Monumentenwacht Gelderland

De clinics over dakpannen afgelopen donderdag was een goede start van deze boeiende reeks voor eigenaren van monumenten. Met dank aan docent Wilfred Mengerink en de Monumentenwacht Gelderland. Aanmelden voor de volgende cursusavonden in de Erfgoedwerkplaats kan gratis op www.erfgoedwerkplaats.nl.

Geplaatst door Regionaal Archief Zutphen op zaterdag 2 december 2017

De clinics over dakpannen op donderdag 30 november was een goede start van deze boeiende reeks voor eigenaren van monumenten. Met dank aan docent Wilfred Mengerink en de Monumentenwacht Gelderland. Download hier de presentatie (pdf).

Aanmelden voor de volgende cursusavonden in de Erfgoedwerkplaats kan hier: http://www.erfgoedwerkplaats.nl/events/categories/cursus/

Nieuws

Scholieren stellen Zutphens Erfgoedkwartet samen

28 november 2017

Scholieren van basisscholen in Warnsveld en Zutphen zijn uitgedaagd mee te denken over een Zutphens Erfgoedkwartet. Het is een van de projecten om de aandacht te vestigen op het historisch erfgoed van de stad en leerlingen hiermee in contact te brengen. Dat gebeurde ook al met bijvoorbeeld de eerste Open Monumentendag Klassendag in september en de onthulling van de stadspomp op de Groenmarkt in oktober. De gemeente ontwikkelt het initiatief met de Zutphense ondernemer Simon de Wilde.

Alle basisscholen hebben een uitnodiging met handleiding ontvangen om hun klassen te laten meedoen aan de wedstrijd voor dit unieke kwartetspel over Zutphen. De leerlingen kunnen hierin hun creativiteit kwijt en tegelijkertijd vergaren zij historische kennis over de stad.

De wedstrijd past goed in de lessen voor de vakken geschiedenis en wereldoriëntatie. De bedoeling is dat de leerlingen suggesties doen voor de samenstelling van het kwartet. Welke categorieën vinden zij dat hierin thuishoren; kerken, stadspaleizen, musea, industrieel erfgoed? Zo wordt erfgoed op een speelse wijze in de klas gebracht. Zij kunnen hun keuze, vergezeld met foto’s, tot uiterlijk 31 januari insturen.

Kwartetten met de burgemeester

Een jury beoordeelt de inzendingen. De winnende klas kan het spel meteen uitproberen met de burgemeester; zij reikt hen het eerste exemplaar uit. Ook gaan de leerlingen en de leerkracht van de winnende klas gratis naar de film in Luxor. Uiteraard is het kwartet straks voor iedereen verkrijgbaar via verkooppunten in de stad.

BNG Erfgoedprijs voor educatie en onderzoek

Zutphen heeft de nationale prijs voor erfgoedbeleid, de BNG Erfgoedprijs, gewonnen en zet deze prijs maximaal in voor erfgoededucatie. Door middel van nieuwe initiatieven wil de gemeente leerlingen van het basis- en voortgezet onderwijs in Zutphen betrekken bij erfgoed. Hogescholen en universiteiten worden gevraagd om de kennis over erfgoed in Zutphen te vergroten. Zo zijn bijvoorbeeld de TU Delft, Radbouduniversiteit, Hogeschool Utrecht, Saxion en de Hogeschool Arnhem-Nijmegen betrokken bij nieuwe onderzoeken en projecten.